Na początku była sonata
20.06.2026, sobota, godz. 18:00
Wałbrzych, Filharmonia Sudecka
Na początku była sonata
Wykonawcy
Dorota Graca-Kosek — skrzypce
Mateusz Mroczek — skrzypce
Michał Bień — wiolonczela
Piotr Łukaszczyk — fortepian
Program
César Franck — Sonata skrzypcowa A-dur (30′)
Edvard Grieg — Sonata skrzypcowa c-moll (25′)
Samuel Barber — Sonata na wiolonczelę i fortepian c-moll op. 6 (19′)
Czas trwania: 70 minut (bez przerwy)
Ceny biletów: 40 / 20 zł
O koncercie
Sonata A-dur na skrzypce i fortepian Césara Francka należy do jego najsłynniejszych dzieł i jest powszechnie uznawana za jedną z najwybitniejszych sonat skrzypcowych w historii muzyki. Powstała w 1886 roku i została podarowana jako prezent ślubny wybitnemu skrzypkowi Eugène Ysaÿe. Franck nie mógł uczestniczyć w uroczystości, dlatego przekazał rękopis sonaty wspólnemu przyjacielowi, Charles Bordes, który wręczył go nowożeńcom. Po prywatnym wykonaniu podczas uroczystości ślubnych utwór zabrzmiał publicznie po raz pierwszy 16 grudnia 1886 roku w Musée Moderne de Peinture. Z premierą wiąże się niezwykła historia. Koncert rozpoczął się o godzinie 15.00, a sonata była ostatnim punktem programu. Gdy nadszedł czas jej wykonania, zapadł już zmierzch i sala pogrążyła się w ciemności. Władze muzeum nie zgodziły się jednak na użycie sztucznego oświetlenia. Ysaÿe i Bordes nie chcieli rezygnować z prezentacji dzieła, dlatego wykonali je z pamięci niemal w całkowitych ciemnościach.
W znacznie bardziej komfortowych warunkach odbyło się prawykonanie Sonaty skrzypcowej c-moll, op. 45 Edvarda Griega. Kompozytor zasiadłszy osobiście przy fortepianie, zaprezentował swoje nowe dzieło ze znajomym skrzypkiem w Lipsku w 1888 r. Była to trzecia i ostatnia sonata skrzypcowa Griega, a zarazem utwór, nad którym pracował najdłużej. Podczas gdy pierwsze dwie sonaty powstały w ciągu kilku tygodni, Sonata c-moll „dojrzewała” przez wiele miesięcy. Wszystkie trzy dzieła łączy jednak wyraźna inspiracja norweskim folklorem, przejawiająca się w charakterystycznych melodiach, rytmach i nawiązaniach do muzyki ludowej.
Również Samuel Barber był pierwszym wykonawcą własnej kompozycji. Ten wybitny amerykański kompozytor 5 marca 1933 roku, wraz ze swoim przyjacielem, wiolonczelistą Orlando Cole, dokonał prawykonania Sonaty na wiolonczelę i fortepian op. 6 podczas koncertu League of Composers w Nowym Jorku. Utwór szybko zdobył uznanie krytyków i publiczności, stając się jednym z najważniejszych dzieł kameralnych w dorobku Barbera oraz ważnym etapem w rozwoju jego międzynarodowej kariery.
Jakub Karmelita